Web üzerinden FTP nasıl yapılır?

Son zamanlardaki genel gidiş, tüm Internet servislerine daha becerikli ve etkileşimli ortamlardan erişilmesi ve farklı servislerin etkileşimli olarak kullanılması şekilde kendini göstermektedir. Bu ortamlardan en popüleri Web (World Wide Web) 'dir. FTP de dahil olmak üzere pek çok internet servisi ve ilave pek çok özellik bu ortamlar üzerinden kullanılabilir. Dolayısıyla, FTP yapmanın bir diğer yolu da, Web üzerinden FTP yapmaktır. Bu yöntem hem kullanım açısından daha kolaydır (komutları ezberlemek /bilmek zorunda değilsiniz) hem de daha efektif sonuçlar alırsınız. Binary bir dosyayı, yanlışlıkla, standart FTP programları ile kolayca ASCII modda almanız mümkün. Bu gibi sakıncalar Web üzerinden yapılan FTP'lerde ortadan kalkmaktadır. Ayrıca, Bookmark ve cache gibi faydalı özelliklerinden dolayı da bu ortamların sağladıkları bazı kolaylıklar vardır. Çoğu Web istemcisinin sağladığı grafik ara birim özelliğini de unutmamak gerek. Böylelikle, söz gelimi standart resim formatlarında olan bir resim dosyasını aldığınız anda görüntüyü ekrana da gönderebilirsiniz. FTP yapmanın bu "farklı, kolay ve güzel" yolunu Web kısmında bulabilirsiniz.

VM/CMS üzerinden FTP yapıyorum. Anonymous FTP'lerde şifre olarak kendi e-mail adresimi veremiyorum. Problem nedir?

Problem, e-mail adreslerinde görülen "@" karakterinin default (varsayılmış) olarak VM sistemlerinde satır sonu (line end) karakteri olarak tanımlanmasindan kaynaklanıyor. FTP yapmadan once, "TERM LINEND OFF" komutunu verirseniz problem ortadan kalkacaktir. Bu komutu PROFILE EXEC dosyanızın içine ayrı bir satır olarak koyarsanız (bu durumda, tırnak icinde ('TERM LINEND OFF' olarak) vermenız gerekebilir) makinanızı heri açışınızda bu komutu yazmaktan kurtulursunuz.

Anonymous FTP yaparken bu gibi dertlerle uğraşmak ve ikide bir username ve password vermek istemiyorsanız aşağıdaki REXX ile yazılmış EXEC dosyayı "MYFTP EXEC" olarak kaydedin. Programda, queue "anonymous "userid()"@vm.cc.itu.edu.tr" satırında @ işaretinden sonra gelen vm.cc.itu.edu.tr yerine kendi domain adresinizi yazın.

MYFTP

şeklinde daha rahat anonymous ftp yapacaksınız. (Username ve password girmek zorunda kalmayacaksınız).

------------------------> Buradan kesiniz <----------------------

/* MYFTP EXEC */

/* */

Parse Arg ftp_addr

If ftp_addr="" then signal help

queue "anonymous "userid()"@vm.cc.itu.edu.tr"

push "FTP "ftp_addr

exit

help: Say 'Kullanim Formati : MYFTP ftp-addresi'

------------------------> Buradan kesiniz <----------------------

VM/CMS üzerinden FTP yapıyorum. FTP yaptığım yerlerde bazı dosyaların isimleri çok enteresan. Bunları GET komutuyla nasıl alabilirim? (GET komutu hata veriyor)

Bu problem, VM/CMS'in dosya isimlendirme sisteminin farklılığından kaynaklanıyor. VM için GET komut formatı :

GET

şeklinde verilebilir. Örnek olarak, bağlandığımız FTP arşivinden INDEX isimli bir dosyayi almak istersek, GET INDEX INDEX.TXT diyebiliriz. Bu durumda dosya, A diskinde INDEX TXT isminde saklanacaktır. sample-index.tar.Z isimli bir dosyayı da geçici olarak oluşturduğumuz T diskine almak isteyelim. Bu durumda uygun GET komutu; GET sample-index.tar.Z S_INDEX.TARZ.T olabilir. (Binary transfer etmeyi ve dosyanın orijinal formatının biçimini unutmayın!!!). Böylece ilgili dosya T diskine S_INDEX TARZ olarak kopyalanacaktır.

FTP yaparken, bir dosyayı nasıl almadan okuyabilirim ?

Bunu yapamazsınız. Bir dosyayı görüntülemek için onu transfer etmelisiniz. FTP ortamından çıkmadan, aldığınız bir dosyayı listeleyebilirsiniz. Bunun için, unix'te '!cat ', vm/cms'te 'CMS type ' , dos için, '!type ' kullanılır. Bu komutları FTP ortamından çıkmadan verin. Eğer Netscape, Mosaic vb gibi bir Web istemcisi ile FTP yapıyorsanız, programın "setup"ından transfer edilecek dosya tipi için bir listeleyici (viewer) program tanımlayarak (bu, txt dosya (metin dosyasi) için bir editör) dosya transferini doğrudan ekrana yönlendirebilirsiniz. Web sadece TXT dosyaların değil, diğer formatlardaki dosyaların da (ses, görüntü, video vb) transfer edilirken ekrana yönlendirilmesini sağlar.

İsmini bildiğim bir dosyanın hangi FTP merkezinde olduğunu nasıl bulabilirim?

Bu işi yapan sistem ARCHIE olarak adlandırılır. Archie ile binlerce herkese açık (anonymous) FTP merkezindeki milyonlarca dosyanın kayıtlı olduğu veri tabanları taranır ve aranan dosyanın (eğer varsa) hangi FTP merkezlerinde olduğu ilgili alt dizinleriyle birlikte sorgulayan kişiye bildirilir. ARCHIE, dünyada bulunan değişik Archie servislerine (Archie Servers) ARCHIE programı ile doğrudan, yine bu servis sağlayıcılarına Telnet ile doğrudan bağlanarak kullanılabilir ve sorgulama yapılır. Archie sorgulaması e-mail ile de yapılabilir. Kullanımı özetlemek gerekirse,

• Yerel bir Archie programı ile ARCHIE kullanımı :ARCHIE eudora --> isminde eudora olan tum dosyalari/alt dizinleri bulunduklari FTP merkez isimleri ile birlikte listeler.
• Gopher içinden Archie : Gopher içinden ilgili Menüyü bulur, gelen tarama menüsünde ilgili kelimeyi girerek tarama yaptırısınız. Tarama sonucunda ilgili nesneler bir menü olarak sunulur. Menüden secilen dosyalar ftp ile alınır.
• Web içinden Archie : Bir kaç tane archie'yi destekleyen CGI formu var. Web icinden biraz daha yeteneklidir; archie sunucusunu, taramanın türünü seçebilirsiniz. tarama sonucunda gene ftp ile istediğiniz dosyayı alabilirsiniz.
• e-mail ile Archie kullanımı : Archie servis saglayıcısına bir e-mail mesaji icinde 'help' komutu gönderilirse e-mail erişimi ile kullanılabilen komutlar hakkında bilgi alinabilir.
• Telnet ile ARCHIE kullanımı : Archie servis saglayıcısına Telnet yaptıktan sonra, kullanıcı ismi olarak 'archie' girilmesi gerekir. Daha sonra, help komutu ile kullanılan komutlar hakkında bilgi alınabilir.

Bazı archie servisleri şunlardır : archie.internic.net, archie.rutgers.edu, archie.sura.net, archie.doc.ic.ac.uk, archie.funet.fi, archie.th-darmstadt.de, archie.uqam.ca, archie.ans.net

Ayrıca, web üzerinden de benzeri taramalar yapabileceğiniz iyi bir servis var: FTP Search. http://ftpsearch.ntnu.no/ftpsearch Bu servis, iyi bir kullanıcı arayüzü ve zengin seçenekleri ile, aradığımız programların bulunduğu siteleri ve dizin bilgilerini bize vermektedir.

http://www.shareware.com servisi de, benzer amaçlar için kullanılabilir.

FTP ile bir dosyayı alırken, herhangi bir nedenle, bağlantı kesildi. Daha sonra kaldığım yerden aktarıma devam edebilir miyim?

Özellikle düşük hızlı bağlantılarda ve modem ile yapılan bağlantılarda karşılaştığımız bir problem!. Dosya aktarımı yarım kalmışsa, kaldığınız yerden aktarıma devam etme şansınız herzaman olmayabilir. Standart FTP buna izin vermez. Ancak, bazı ftp siteleri "bu tip yarım aktarımlara" izin verebilir. Bu durumda, kullandığınız FTP programında da (reget, resume vb) benzeri komutlar varsa, aktarıma kaldığınız yerden devam edebilirsiniz. Eğer win95/nt altından bağlantı yapıyorsanız, CuteFTP (http://www.cuteftp.com) bu tip sorunlarınızı çözecektir. Ayrıca, BulletProof FTP de benzer işi yapar. Aynı zamanda, web (http) transferlerinizi de doğrudan bu program üzerinde yapabilirsiniz. Daha fazla bilgi için adresi : http://www.bpftp.com . Her iki program da, aynı zamanda, Raksnet Tucows arşivinden alınabilir (http://tucows.raksnet.com.tr/tucows/window95.html)

FTP yaparken dikkat edilmesi gereken hususlar var mı?

Tabii ki var!! Aşağıdaki hususlara dikkat etmemek çoğunlukla bir sürü boşa giden zamana mal olacaktır.

• EXE, .ZIP vb gibi dosyaları BINARY aktarın (transfer edin). FTP'de (genellikle) varsayılan aktarım biçimi ASCII dir.
• Anonymous FTP'de, bir directory içine girdiğinizde, genellikle, oradaki dosyaların isim, byte olarak büyüklük, tarih ve içeriğini belirten kısa açıklama satırlarının olduğu 'okubeni (readme)' dosyaları (bazen de INDEX dosyaları) vardır. Öncelikle bu ASCII dosyaları alıp okumak size çok yardımcı olacaktır.
• Anonymous FTP'de, şifre olarak LÜTFEN e-mail adresinizi doğru olarak girin. Bazı FTP merkezleri, e-mail adresinin uygunsuz girilmesi (ya da girilmeyip boş geçilmesi) durumunda FTP yapmanıza izin vermemektedir.
• Unix'te küçük/büyük harf ayrımı olduğunu her zaman akılda bulundurun. Özellikle, aktaracağınız dosyaların isimlerini tam yazın ve küçük/büyük harf ayrımlarına dikkat edip aynısını yazın.
• Kullandığınız bilgisayarın işletim sistemine özgü kısıt/özellikleri de bilmekte fayda var. (yerel dosya adı vermeler, dosya içeriği görme vb gibi özellikleri kullanabilmeniz icin -söz gelimi, DOS işletim sisteminde, dosya adı ve uzantısı için birtakım kısıtlamalar var).

 

 

Anonymous FTP'de dosya gönderilmesi ve incoming dizininin kullanımı

FTP'de bağlandığımız makinaya dosya göndermek istersek, bunu PUT komutu kullanarak yapıyoruz. Anonymous FTP'lerde bağlandığımız makinaya bir dosya gönderme (yani yazma) hakkımız -genellikle- yoktur. FTP siteleri, kullanıcıların belli bir süre dosyalarını koyabilmeleri için bir dizin açmışlardır : bu dizinin adı incoming. genellikle kök (root) dizininde, ya da pub'ın altında (pub/incoming) olarak bulunur. Anonymous FTP lerde, sadece incoming dizinine yazma yetkimiz vardır. Buraya alt dizin açabilir, program kopyalayabiliriz (PUT ile). incoming özellikle, kullanıcıların internet'te buldukları ilginç programları başkaları ile paylaşabilmeleri için güzel bir ortam. Bazı sitelerde incoming kullanımı kısıtlanmış olabilir. Bu kısıtlamalar değişiktir. Dizin açma, dosya upload etme (gönderme), dosya silme, incoming içindeki dosyaları görme, incoming içindeki dosya sayısı ve uzunluk limitleri vb gibi özelliklerden bir kısmı ya da tamamı iptal edilmiş olabilir.

Incoming kullanımında uymamız gereken bazı kurallar var :

• Herşeyden önce, incoming dizini herkesin kullanımına açık. Bu yüzden, fazla sayıda ve büyüklükte dosyayı bu alanda TUTMAMALIYIZ.
• incoming'e koyduğumuz bir dosyayı bir süre sonra silmeyi unutmamalıyız. Ancak, başkalarının upload ettiği dosyalara dokunmamamız lazım.
• incomin içinde lisanslı yazılımlar, uygunsuz dosyalar, prpoaganda içeren dosyalar vb bulundurmamalıyız.
• Eğer bir program koymuşsak (söz gelimi unzip.exe), aynı isimde kısa bir açıklama dosyası da koyup programın kısa bir tanımını burada vermeliyiz (söz gelimi, unzip.txt -dosya içinde, pkzip.exe'nin ZIP dosyalarını açan bir DOS programı olduğunu söyleyebiliriz).
• incoming'in uygunsuz kullanımına rastladığımızda, ilgili FTP Sitesi yöneticisine haber vermeliyiz.

Internet erişimim yok. e-mail ile FTP yapabilir miyim?

Evet, yapabilirsiniz. e-mail ile FTP komutlarının gönderildiği servisler vardır. Bu servisler, komutları mail gönderen kişinin adına işlerler ve sonucu mail ile kullanıcıya gönderirler. Eğer kullanıcı bir dosya istemişse, bu, genellikle, uuencode edilmiş olarak küçük parçalar halinde e-mail ile gönderilir (encode/decode hakkındaki bilgiyi "Elektronik Posta (e-mail)" kısmında bulabilirsiniz. Turkiye'de böyle bir servis var. Bu servisin adı 'Bilserv (Bilkent Mail Server)'. Bilserv Servisi Bilkent Üniversitesi'nde çalışmaktadır.

Bilkent Mail Server:

Mail server otomatik cevaplama yeteneği olan bir programdır. bilkent-server@bilkent.edu.tr, ve bilserv@bilkent.edu.tr, ya da mail-server@bilkent.edu.tr adreslerine bir dosya içinde gönderilen komutlara göre bazı bilgi ve/veya dosyaları belirtilen adrese gönderir. Program, komutları belirli bir syntax'ta beklemektedir; gönderilen dosya'yı okuduktan sonra şayet ciddi bir hata yoksa istenen bilgi ve/veya dosyaları gönderecektir. Program HER ZAMAN bir alındı mesaji (dosya içinde) gönderecektir: Hatanın nerede olduğunu ve cok kısa bir komut özeti gönderecektir.

Mail Server çok yetenekli bir programdır ve FTP yanında size dosya temelli pek çok hizmet sunar. Bilkent Mail Server hakkında daha ayrıntılı bilgiyi, 'bilserv@bilkent.edu.tr' adresine bir e-mail mesaji içinde HELP komutunu göndererek elde edebilirsiniz. Ayrıca,

send bilkent-arsiv.txt

end

satırlarını bu adrese gönderirseniz, Bilserv'i ve Bilkent Arşivlerini anlatan bir dökumana da erişebilirsiniz.

Grafik Arabirimli FTP ne demektir?

Klasik anlamda FTP yaparken, klavye ile bir takım komutlar yazarız. Son yıllarda geliştirilen bazı programlar kullanıcının bu komutları vermesine gerek kalmadan grafik bir ara birim ile daha kolay FTP yapmasına olanak tanırlar. FTP komutları ya pull-down/pop-up menülerden alınır; ya da tek bir fare tıklatması ile değisik FTP komutları icra edilir. Bu tip programlara bir örnek, PC/Windows altında çalışan, John Junod'un geliştirdiği WS_FTP'dir. (http://www.ipswitch.com 'dan alınabilir). Unix ortamında xftp/oftp/mftp, ftptool gibi programlar vardir. Gopher ve Web içinden yapacağınız FTP de bu tip FTP'lere benzer. Aşağıda, WS_FTP (sürüm 4.10) için klasik ekran düzeni görülmektedir. Sol taraftaki bilgiler yerel diske ait, sağ taraftakiler ise bağlandığımız yere aittir. Kullanıcı, menü sistemi yardımıyla dosya transferi ve bazı temel FTP operasyonlarını gerçekleştirir.

Bir FTP seansı nasıl yürütülür?

 

FTP , birçok diğer Internet kaynağı gibi client/server modeliyle çalışır. Bu durumda FTP ’yi kullanmak için bir client (kullanıcı) programın kendi bilgisayarınızzda çalışması gerekir. Bir FTP seansına başlamak için bilgisayarınızdaki kullanıcı programı çalıştırır ve indirmek istediğiniz dosyaların bulunduğu FTP serverıyla kontak kurarsınız. FTP kullanıcı yazılımını temin edebileceğiniz yüzlerce yer vardır. Bunlardan biri de ZDNetin www.hotfiles.comdaki yazılım kütüphanesidir.

 

FTP deamon’u (cin) FTP serverı üzerinde çalışır. Bu deamon bütün FTP muamelelerini halleder. FTP kullanıcı bir serverla kontak kurduğu zaman, deamon bir hesap numarası ve şifre sorar. Birçok FTP sitesi herkesin giriş yapmasına ve dosya indirmesine müsaade eder. Bu tür FTP ’lere anonymous FTP denir. Ananymous (isimsiz) FTP’lerde hesap numarası yerine “ananymous”, şifre yerine de e-mail adresi kullanılır. Bazı FTP clientleri, FTP serverına bağlanıldığında bu işlemi otomatik olarak yaparlar.

 

Bir FTP serverına giriş yaptığınzda, command link (komut hattı) denilen bir bağlantı, server ve bilgisayarınız arasında kurulur. Bu hat sizin servera komut göndermenizi sağlarken, serverın da size bilgi ve mesaj göndermesini sağlar.

 

FTP serverındaki directorylerin değiştirilmesi istendiğinde kullanıcı yazılımınız komut hattını kullanarak FTP deamonuna bir emir gönderir. Deamon directoryi değiştirir ve komut hattı üzerinden o directorydeki dosyaların listesini gönderir. Bu dosyalardan birini

indirmek istediğinizde bu talep yine komut hattından iletilir.

Bir dosyayı indirmek için komut verildiğinde veril hattı (data link) denilen ikinci bir bağlantı kurulur. Bu bağlantı iki modda olabilir: ASCII ya da binar modu. ASCII modu metin dosyaları göndermek içindir ve satır boşluklarıyla, satır başlarında değişiklik olabilir. Binar

modu binar dosyaları değişikliğe uğramadan gönderir.

 

Dosya serverdan bilgisayarınıza veri hattı üzerinden indirilir. Dosya indirildikten sonra veri hattı otomatikman kapanır. Dosya indirilip veri hattı kapadıktan sonra komut hattı açık kalmaya devam eder. Böylece başka directorylere bakıp başka dosyalar indirebilir. İşiniz bittiğinde, çıkış yaparsınız ve komut hattı kapanır. Artık FTP serverıyla olan bağlantı kesilmiştir.

Dosya sıkıştırma

 

Sıkıştırma programları dosyaları küçülmek için algoritma-kompleks matematiksel formüller- kullanırlar. İlk aşamada algoritma sıkıştırılacak dosyayı inceler, tekrarlanmış veri desenleri arar.

 

Algoritma tekrarlı veri desenleri bulduğunda bunları daha ufak “işaret”lerle değiştirir. Fazla miktarda tekrarlı veri desenleri olan dosyalarda daha çok işaret olacağından bu dosyalar orijinalinden çok daha küçük bir boyuta sıkıştırabilirler.

 

Dosyaya istenirse bir başlık da eklenebilir. Bu başlıkta, dosya adı, dosya büyüklüğü ve sıkıştırma metodunu belirten bilgiler bulunur. Bu bilgiler dosyayı yeniden eski haline sokup, yeniden yapılanmasını sağlarken kullanılır.

 

PC’ler için olan PKZIP gibi bazı sıkıştırma yazılımları, birkaç sıkıştırılmış dosyayı bir araya getirerek arşiv dosyaları yaratabilirler. Ayrıca UNIX komutu olan TAR kullanılarak birçok dosya tek bir arşiv de birleştirilir.

 

Internette bulunduğunuz sıkıştırılmış bir dosyayı kullanmak için önce bunu Internet üzerinden kendi bilgisayarınıza transfer edin.

 

Bu dosyayı kullanabilmek için bunu eski haline getirecek bir yazılım gerekir. Bu yazılım başlığa bakar ve dosyadaki işaretleri (token) inceler. Bir açma algoritması kullanarak orijinal dosyayı, bilgisayarınızda kullanabileceğiniz şekilde yeniden oluşturur.

 

Dosya uzantıları dosyanın sıkıştırılmışsa nasıl sıkıştırıldığını belirtir.